Kim ngồi gần như bất động bên ô cửa nhỏ và lơ đăng nh́n xuống đường phố. Cả trăm buổi chiều như một, vào giờ ấy, phút ấy, từ đầu đường phía ngoại ô, một chiếc xe đẩy tay lọc cọc đi qua, trên xe treo lủng lẳng các loại khô mực, khô đuối, khô cá chỉ vàng... Mùi nướng của chúng lan tỏa khắp con phố nhỏ.

Ở chếch về bên kia, nơi ngôi nhà kiểu cổ, hai người đàn ông Hoa kiều chúi đầu trên bàn cờ tướng. Gần đấy là gánh cháo huyết của một bà sồn sồn người miền Đông. Thỉnh thoảng mới có một chiếc xe lam nổ máy phành phạch chạy qua, để lại sau lưng luồng khói đen ś.

Mới qua có hai ngày mà Kim thấy ḿnh già đi thật nhanh. Đôi g̣ má anh teo tóp lại, râu ria tua tủa như những cánh đồng vào mùa gặt, nham nhở gốc rạ. Anh mang máng nhớ là h́nh như đă hơn mười năm rồi chưa một lần anh đặt chân về thăm quê cũ, hay nói đúng hơn, anh ít có lần nào rời khỏi thành phố này. Anh quen thuộc với những chiếc xe hơi, những ṭa biệt thự, những căn nhà trọ tồi tàn và những chú chó bec-giê chiều chiều người ta dắt đi rong dọc đường c̣n hơn gương mặt cha mẹ anh. Trong t́nh cảnh bây giờ, điều đó khiến anh buồn bă và ân hận.

Cái cảm giác giần giật, tê tê đâu đó, phát sinh từ tủy sống vào ngày hôm qua giờ trở thành những mũi kim nhọn đâm thốc từng đốt xương của anh. Chúng hoành hành từ thắt lưng, rồi lan dần ra đến bả vai, tràn ra hai tay và hai chân. Anh thấy ḿnh váng vất cả đầu óc. "Chẳng lẽ ḿnh cũng mang căn bệnh quái ác như Tiến sao?" - Kim lẩm bẩm. Tiến ở đây chính là người bạn mới quen của anh trong một buổi dạ tiệc hồi năm ngoái. Anh ta là đạo diễn của một hăng phim. Anh ta đă chết cách đây năm ngày bởi chứng ung thư tủy sống. Lúc đưa quan tài của anh ta ra khu hỏa táng, bất chợt Kim cảm thấy như có một luồng gió lạnh ập vào người. Đêm đó, cả người anh gây gây sốt. Nội nhật ngày sau, cột sống bắt đầu hành hạ anh bằng những cơn đau, từng đợt, từng đợt một.

Buổi chiều tháng chín xuống thật nhanh trên B́nh Chánh. Cố chịu đựng cơn đau, anh đi như lê từng bước xuống cây cầu thang gỗ đă mục ruỗng để sang hiệu thuốc Tây phía bên kia đường. Anh cứ đứng tần ngần nơi bực cửa một lúc lâu và sau đó anh mới quyết định nói rằng ḿnh cần các loại thuốc giảm đau, nhất là đau khớp xương.

- Béo như ông th́ dùng loại này, nhưng phải hạn chế - Người bán thuốc khuyên khi trao anh một vỉ.

- Béo th́ dùng hạn chế - Kim lặp lại như một cái máy - Vụ bóng đá hôm qua sao rồi? Vụ đánh lộn ấy?

- Chưa nghe nói. Chắc treo gị ít nhất cũng vài thằng. Mất thể diện quốc gia quá đi!

- Mất thể diện quá đi! - Kim lại nói theo người bán thuốc - Bao nhiêu?

- Ba mươi sáu ngàn bốn trăm.

- Ba mươi sáu ngàn bốn trăm - Kim nhún vai tỏ vẻ không hiểu - Cũng y vầy sao hôm qua bán ba mươi lăm ngàn chín trăm?

- Mọi thứ chỉ qua một đêm là sẽ khác - Người bán thuốc nheo mắt, bỡn cợt - Ông đă từng xài tiền không cần đếm giờ cũng bày đặt hoạnh họe vậy sao? Hay là ông cưới vợ đi rồi ông sẽ biết giá cả nó leo thang thế nào. Gần bốn mươi c̣n ǵ...

"Gần bốn mươi c̣n ǵ" - Kim cứ lẩm bẩm câu ấy khi đi bách bộ theo vỉa hè lát đá màu xám. Đây là con đường giáp với vùng ngoại ô nên chỉ sau một trận mưa là nó nhớp nháp śnh lầy và chứa đủ thứ rác rưởi từ những vùng đất cao trôi dạt về. Nước đọng thành vũng hai bên lề, bốc lên mùi cống rănh.

Kim chợt nhớ lại đôi mắt sâu hoắm của người bán thuốc khi gă nh́n anh. "Chắc là gă biết ḿnh bị bệnh sắp chết nên xem thường ḿnh" - Nghĩ đến chữ chết, bất giác anh thấy những ngọn đèn cao áp trở nên vàng vọt như làn da của một thây ma. Những người đang đi bách bộ phía trước dường như bị đẩy lùi ra xa khỏi anh. Họ lầm lũi bước và cười nói với nhau, không cần biết có anh bên cạnh. Anh có cảm giác như ḿnh cách họ cả một thế giới.

Kim cứ đi lững thững hàng giờ như thế qua những con đường và ngơ hẻm, vô định. Có một lần, anh ṭ ṃ tạt vào một galery hạng ba, xem vu vơ những bức tranh loại xoàng. Gă họa sĩ rậm râu mời anh một ly rượu, sau khi đă đọc một đoạn thơ của Baudelaire với giọng say khướt. Kim hứa là sẽ mua tranh khi có dịp và tay họa sĩ nói lời cảm ơn. Chưa đi khỏi góc đường, anh đă nghe ngay câu chửi thề từ phía sau lưng. Anh mỉm cười. Anh đă quá quen với những tṛ mua bán như thế rồi.

Cũng có lúc, anh dừng chân thật lâu trước một cửa hiệu, chọc ghẹo vu vơ những cô bán hàng. Nói chuyện với anh, các cô gái tỏ ra kiêu kỳ nhưng anh thừa biết trong thâm tâm họ rất thích được đàn ông đeo theo tán tỉnh.

Rồi anh đứng đó, buồn hiu nh́n đám trẻ rước đèn ông sao mừng Trung thu phía bên kia đường, trong khi giữa ngă tư, sừng sững tượng đài của một viên tướng lừng lẫy thời xưa, trên vai ông ta lốm đốm những mảng rêu. Viên tướng có vẻ cô đơn, lạc lơng trên nền trời đêm.

Khi kịp nhận ra ḿnh là ai th́ Kim mới biết anh đang đứng nơi khu đất trống dùng để vứt phế liệu. "Chỉ vài ngày nữa thôi là ḿnh sẽ được làm bạn với côn trùng" - Anh đau đớn nghĩ. Tiếng dế kêu ri rỉ nơi đống sắt vụn và tiếng ếch nhái nỉ non từ những cánh đồng trũng khiến anh càng thấy buồn cho thân phận ḿnh hiện tại. Một cơn đau từ cột sống giờ như những cơn dông ùn ùn kéo qua thể xác anh. Trán lấm tấm mồ hôi, hơi thở đứt quăng, anh uể oải ngồi xuống đống vỏ xe hơi và đưa mắt nh́n ra chung quanh. Anh nh́n như muốn nuốt hết cảnh vật quen thuộc ấy vào tâm khảm v́ sợ rằng sang ngày mai anh sẽ không c̣n có dịp nào nh́n lại chúng. Những vật mà ngày thường ít khi anh để mắt tới nhưng giờ đây chúng như là những tài sản quư giá nhất đời để anh đem theo xuống mồ. Dưới ánh sao trời nhập nhoạng, anh lặng lẽ nh́n bóng cây me già cỗi, đứng âu sầu bên cạnh ḍng kinh nước đen ng̣m. Và chênh chếch ở trên cao, một con diều giấy vướng vào đường dây điện rối như mạng nhện, phất qua phất lại theo chiều gió.

Kim trở về đến căn gác trọ th́ đă 11 giờ khuya. Anh bước từng bước khẽ khàng như người mắc bệnh mộng du. Nơi góc khuất của cây cầu thang chật hẹp, anh thấy hai bóng người đang đứng quyện lấy nhau trong hơi thở gấp gáp. Anh ngoảnh mặt đi nơi khác nhưng anh cũng thừa biết đó là tṛ của tay sinh viên trọ ở tầng dưới và của cô bé tiếp thị dầu gội đầu ở trọ kế pḥng anh. Chính cô bé ấy cách đây mấy tuần đă ném vào mặt anh mấy chữ: "Đồ ông chú ngu đần!" và ngoe nguẩy bỏ đi.

- Trưa mai là hạn chót rồi đó nghe, cậu Kim! - Bà chủ nhà trọ mặt quàu quạu chờ anh nơi cửa pḥng - Nể nhau, chị mới để cậu thiếu tiền trọ đến bốn tháng.

- Trưa mai là hạn chót? - Kim lặp lại - Chuyện nhỏ mà, chị Hai. Tôi sẽ tính lăi 15% cho chị.

- Nói chơi thôi - Nhanh chóng, bà ta đổi sang bộ mặt vui vẻ - Hồi năy truyền h́nh có chương tŕnh thật hay.

- Chương tŕnh thật hay? - Kim mời bà ta vào nhà và lịch sự mời bà một ly nước lọc.

- Đúng là thật hay. Thi hoa hậu. Hồi thời của chị phải được dễ như vầy th́ chị sẽ mặc ngắn đến đây - Bà ta đưa tay ra dấu chỗ bẹn - Hồi đó ai cũng nói chị có đôi chân dài số zách.

- Số zách? Mai tôi sẽ trả đủ tiền.

- Một triệu sáu. Lăi 20% của ba tháng trước là hai trăm tư. Con nhỏ đi thi số 221 có bộ ngực thật đẹp. Tổng cộng là một triệu tám trăm tư. Đương nhiên, v́ nó c̣n trẻ. Đưa chẵn một triệu tám trăm rưỡi. Chị th́ chỉ chuộng nh́n đôi chân hơn.

- Bộ ngực? - Kim nhướng mắt - Tôi chỉ nói 15% chứ có phải 20% đâu?

- Ai không biết cậu Kim kinh doanh bất động sản, xài tiền như nước. Chỗ chị em gặp nhau hàng ngày, đừng tính toán chi li như vậy - Bà ta cười nham nhở - Ai mà thiếu tiền trọ chị Hai này chỉ một ngày thôi là đă bị tống cổ ngay. Trời, mấy ông bà giám khảo chấm ǵ kỳ. Theo chị th́ con nhỏ mang số 187 đẹp hơn.

Nói xong, bà chủ nhà trọ hứ một tiếng dài và bỏ đi. Kim ngồi phệch xuống giường. Anh cảm thấy uất ức v́ từ hồi nhỏ đến giờ chưa ai dám có kiểu nói chuyện xỏ xiên với anh. Mỉm cười cay đắng, anh cho tay vào một góc khuất dưới thành giường, lần t́m một túi vải nhỏ.

Túi vải đă úa vàng theo thời gian. Miệng túi được cột rút lại bằng dây thun. Nắm chặt nó trong ḷng bàn tay, anh ôm mặt và khóc nức nở như một đứa trẻ.

*

* *

Cơn đau từ cột sống dội lên khiến Kim giật ḿnh thức giấc. Đầu nhức như búa bổ, anh thẫn thờ ngồi trên giường nh́n những mạng nhện buông rũ trên trần nhà, phản chiếu ánh nắng ban mai. Mấy ngày qua, điện thoại của anh không hề reo. Anh biết là những đồng sự làm ăn chung bắt đầu xa lánh anh. Đốt một điếu thuốc, anh nghĩ bâng quơ đủ thứ chuyện trên trời dưới đất trong khi Radio từ nhà ai văng vẳng vọng sang tin tức suy thoái kinh tế của một số nước khu vực Đông Nam Á.

Sài G̣n sau những ngày mưa tầm tă giờ để lại trên hàng cây những chiếc lá xanh, mơn mởn. Anh lái xe honda ṿng quanh qua các đại lộ và anh cũng không xác định được ḿnh đi với mục đích ǵ. Bước vào nghề môi giới đă hơn mười năm, anh thường có những chuyến đi cầu may như thế. Năm năm đầu, nghề của anh phất lên rất nhanh và đôi lúc anh cũng tự hỏi v́ sao tiền cứ chảy vào nhà anh như nước. Ngày xưa, cha anh thường la mắng anh bởi cái tật hay lặp lại lời của người khác khi tṛ chuyện nhưng bây giờ cố tật ấy chính là một phương tiện kiếm sự giàu sang của riêng anh. Những trọc phú thời nay thường khoái nghe người khác lặp lại lời ḿnh. Anh đă thích thú v́ sự phát hiện đó và anh cũng cố công tận dụng nó để moi tiền của họ. Cách đây ba năm, anh đă sắm được một ngôi biệt thự ở G̣ Vấp, có bể bơi và gara xe hơi, và những người t́nh luân phiên mà anh thường tự hào khoe với bạn bè rằng đó là những người t́nh bốn mùa. Gương mặt lam lũ của cha mẹ anh, của những đồng nghiệp cũ nơi một ngôi trường tiểu học làng quê dần dần xóa mờ hẳn khỏi tâm trí anh. Nơi ấy là một vùng biển với những ngôi nhà tranh trống huơ, trống hoác và những đứa trẻ lên chín, lên mười c̣n cởi truồng chạy nhong nhong trên những băi śnh ven cửa sông.

Những đồ đạc trong nhà dần dần nối đuôi nhau ra đi để bù cho những cuộc ăn chơi, những người t́nh vội vă tự lúc nào anh cũng không hay; cho đến khi giật ḿnh nhớ lại th́ hầu như anh không c̣n đủ sức gượng dậy nổi. Mười tám tháng hưởng thụ sự giàu sang đă làm tê liệt anh. Khoảnh khắc ấy giờ đây đối với anh chỉ là một cái chớp mắt và anh ngỡ như đó là cuộc sống xa lạ của một kẻ nào đó chứ không phải của chính anh. Anh cảm thấy lúc nào ḿnh cũng đang bị mắc một chứng bệnh lạ lẫm nào đó. Vào giây phút ấy, anh mới nhận ra ḿnh không hề có bạn bè thân ở chốn thị thành này. Anh cảm thấy như càng lúc anh càng bước vào một cái hố sâu thăm thẳm.

Kim cay đắng nghĩ đến điều đó khi anh đang ngồi trong một quán cà phê và im lặng nh́n những tia nắng trưa gay gắt thả xuống mặt nhựa. Đối diện với quán là một căn nhà gỗ xập xệ, đang có đám tang. Đám tang lèo tèo, chỉ có một số ít người nhà mang khăn trắng đi qua đi lại và ở bàn tṛn phía trong, một nhóm người đang đánh bài, la hét ầm ĩ. "Đám tang của ḿnh chắc c̣n tệ hơn thế này nữa!" - Anh rầu rĩ nghĩ.

Anh cũng không hiểu v́ sao anh băng qua đường và bước vào căn nhà có đám tang nọ. Đến trước cỗ quan tài, anh thành kính thắp một nén nhang. Những người trong nhà nh́n nhau, ḍ hỏi. Kèn trống rền rĩ kêu. Anh cắm cúi quỳ lạy theo đúng phong tục cổ truyền mà cha anh đă dạy anh hồi c̣n nhỏ mặc dù anh không hề biết người nằm trong quan tài ấy là đàn ông hay đàn bà, là già hay trẻ.

Theo thói quen, Kim móc trong túi ra một xấp tiền và hỏi ghi tên ở đâu. Chủ nhà bảo là không chấp tiền. Tiu nghỉu, anh bước trở lại quán cà phê. Khi ấy, chiếc xe honda làm chân của anh không c̣n ở chỗ cũ nữa.

Cô chủ quán có vẻ lúng túng khi biết anh bị mất xe. Cô khuyên anh đi báo công an. Bản năng của một người giàu sang trong anh chợt trỗi dậy trước cô chủ quán xinh đẹp: "Chiếc xe đáng giá là bao. Thôi, coi như xui xẻo vậy, của đi thay người cũng tốt!".

- Ở khu vực này để hở ra là mất xe - Cô chủ quán đưa hai tay vặn vẹo vào nhau - Anh quen với cái chú mới chết bên kia à?.

- Mới chết bên kia - Kim buột miệng, lặp lại lời cô gái.

- Mới chết trưa hôm qua. Chú ấy nhậu như điên!

- Uống rượu như điên?

- Em chỉ nghe người ta đồn thôi chứ mỗi sáng sang đây uống cà phê th́ chú rất đàng hoàng. H́nh như bệnh gan th́ phải. Chắc là xơ gan cổ trướng v́ mấy tháng gần đây bụng chú ấy to lắm. Chiều em phải sang thắp cho chú ấy nén nhang. Tội nghiệp! Quê chú ấy tận Tây Nguyên.

Cô gái vừa dứt lời th́ cũng là lúc Kim nghe nơi vùng hông phải của ḿnh, dưới xương sườn một chút, có một cơn đau đi thành luồng qua, âm ỉ.

Anh đi mà như chạy ra khỏi quán khiến cô gái ngạc nhiên nh́n theo. Anh cũng không hiểu v́ sao mỗi khi nghe ai mở miệng nói ra tên một căn bệnh nào là y như rằng anh thấy ḿnh bị ngay căn bệnh ấy. Nh́n qua lớp áo, anh có cảm tưởng như bụng ḿnh đang càng lúc càng căng dần lên, tức anh ách, và nước của cả thế gian này như dồn hết vào bụng anh, khiến anh nghẹt thở.

Vẫy tay, anh gọi một chiếc xích lô.

*

* *

Tôi len lén nh́n Kim hai tay săm soi chiếc túi vải nhỏ, mốc meo. Lúc ấy, chúng tôi đang đi dọc triền sông và tít ở phía xa, đàn c̣ trắng đang giăng thành h́nh chữ V bay về đuôi cồn.

Kim về thăm quê cũ vào một ngày cuối tháng mười. Khí trời miền biển se se lạnh ḥa với chút ấm áp của ngọn gió đông. Nó kể cho tôi nghe khoảng thời gian lăn lộn kiếm sống của nó ở Sài G̣n. Đă hơn 15 năm rồi tôi mới gặp lại nó. Nó bây giờ có chút ǵ đó chua chát hằn nơi khóe miệng và có vẻ phong trần hơn hồi c̣n là một giáo viên trường làng.

Nó khóc mỗi khi nh́n đến chiếc túi vải. Tôi biết trong ấy là chỉ vàng duy nhất mà cha mẹ nó dành dụm măi mới sắm được trong cái đận quê tôi đói lên đói xuống v́ mất mùa hồi năm 79. Mẹ nó để dành cưới vợ cho nó. Ngày nó quyết định rời bỏ làng quê ra đi, mẹ nó lén dúi cho nó để pḥng thân. " Lúc ăn nên làm ra, tao hầu như không c̣n nhớ ǵ đến chiếc túi này nữa, Sơn ạ!" - Kim nói - "Đúng là tao không nhớ ǵ. Tao biết ở xứ biển ḿnh để dành được bao nhiêu đây cũng không phải dễ dàng lắm đâu, nhất là những năm đói kém ấy. Phải chi...".

Tôi bảo thôi v́ nó nói câu ấy từ trưa đến giờ đă mấy chục lần. Rồi nó hỏi tôi về những căn bệnh mà nó gặp phải. V́ sao nó bị chứng bệnh lạ kỳ ấy, điều đó th́ tôi hoàn toàn không biết. Tôi chỉ bất chợt nhớ về tuổi ấu thơ của tôi và nó nơi cái xứ khỉ ho c̣ gáy này. Chúng tôi đă có một khoảng thời gian chơi rất thân với nhau. Trừ một lần, tại trường trung học, tôi đă thoi nó một đấm vào miệng v́ cái tội hay lặp lại lời tôi. Rốt cuộc tôi bị bắt đứng khoanh tay dưới cột cờ suốt buổi sáng hôm đó.

- Chắc là tao bị bệnh thật - Không chờ tôi lên tiếng, lần này Kim chủ động mở lời - Tháng trước nghe con nhỏ tiếp thị trọ kế pḥng bị mổ ruột thừa, ngay đêm đó, ruột tao cứ quặn đau, đến nỗi muốn tự tử quách đi cho xong. Đi khám bác sĩ, họ nói tao không có vấn đề ǵ. Mà cũng đúng là không có vấn đề ǵ. C̣n nhiều nữa chứ không phải một hai căn bệnh mà tao vừa kể đâu. Lúc nào tao cũng bị ám ảnh là ḿnh sắp chết đến nơi.

Tôi mỉm cười, vỗ vào vai nó:

- Hay mày ở lại quê một thời gian thử xem! Ở lại xem có ǵ khác không!

- Có thể. Mắt mũi ba má tao giờ đây yếu quá rồi! Hồi sáng về đến nhà, má tao không nh́n thấy tao.

- Mày c̣n lặn được không?

- Chi?

- Mai chủ nhật, tao với mày đến khúc sông cũ, chỗ cḥi vịt thím Năm. Rủ thêm thằng Chín.

- Để làm chi?

Tôi đáp là ṃ trứng vịt đẻ rơi trên sông. Thứ trứng vịt ngâm nước lâu ngày, bốc ra mùi thum thủm, đem về luộc chấm muối tiêu và ăn kèm với rau răm, món ăn khoái khẩu của bọn trẻ chúng tôi khi xưa. Tôi c̣n nói thêm nếu nó thích th́ tôi sẽ mang theo vài xị rượu Phú Lễ.

Kim nhíu mày nh́n tôi. Tự đâu đó, thật sâu, tôi như thấy trong tia mắt nó lóe lên chút ánh sáng ấm áp của một độ tuổi nào.

Rồi chẳng nói chẳng rằng, Kim dang rộng hai tay và cười. Tiếng cười trong trẻo pha chút trầm buồn mơn man trên những đọt sóng nơi cửa sông, vọng măi về phía bên kia rừng đước.