|
“Chào mấy ông!”.
Có tiếng lệt sệt của bùn śnh
và tiếng ồm ồm cất lên trước cửa lều. Một
bóng người cao lớn hiện ra. Trên gương mặt xương xẩu, bộ râu quai nón
lâu ngày không cạo đâm tua tủa, bẩn thỉu. Nhưng bù vào đó là nụ cười
tươi và tia nh́n thật ấm áp.
“Chào tiểu đoàn trưởng!” – Tôi nhanh nhẩu đáp v́ đă
nhận ra anh ta lần tôi đi viết bài ở Cần Thơ hồi năm ngoái và chúng
tôi có nhậu với nhau một trận ra tṛ. Trong khi đó, vị bác sĩ chỉ ngồi
bó gối và nh́n viên sĩ quan lom lom.
“Tối nay chắc ổn. Ḿnh c̣n cao hơn nó nửa thước.
Đây là bác sĩ Minh à? Xin chào!” – Viên sĩ quan đưa bàn tay gân guốc
về phía vị bác sĩ – “Ông đang làm ǵ đó, Kim?”.
“Nướng khoai”.
“Tôi nghe thằng Chiến đại đội 2 nói tối nay mấy ông
ghé đây”.
“Lâu gặp th́ ghé ch ơi
thôi”.
Tôi kề miệng sát đống than
hồng, thổi phù phù cho ngọn lửa bùng lên. Những tàn lửa nhỏ bắn ra tứ
phía trông như những chùm pháo hoa trên nền trời.
Rất tự nhiên, viên sĩ quan cởi
bỏ bộ quần áo rách bươm của m ́nh
ra, đứng quay mặt vào vách thay bộ quần áo khô rồi ngồi xuống chiếc
vơng dù dă chiến, vừa tháo đôi ủng, anh ta vừa liếc nh́n vị bác sĩ. Từ
đôi chân anh ta toát ra mùi thúi của thứ nước đọng lâu ngày trên lá
dừa mục. Đoạn, anh ta lật ngược đôi ủng cho nước ̣ng ọc chảy ra, đen
ng̣m rồi cẩn thận tṛng chúng vào sợi dây chuối và treo ngược
lên mái lều.
“Hồi năm 1996, lũ cũng lên xâm
xấp cỡ này, tiểu đoàn tôi đi cắt lúa dùm dân ở Hồng Ngự. Thằng Tám
lính tôi ẩu tả, để đôi giày dưới đất. Sáng vừa xỏ chân vào th ́
bụp một phát. Có thầy bự nằm trong đó. Th́ rắn mái gầm chứ c̣n ǵ nữa.
Đến khi tụi tôi hay th́ cứu không kịp. Ở đâu mà có khoai, sang vậy?”.
Tôi nh́n sang túi thuốc của vị bác sĩ để trên nền
đất:
“Rắn. Máng nó lên nóc đi, Minh. Và kéo dây kéo
lại!”.
“Có em nào xinh đẹp ở thị trấn mết nhà báo rồi cho
hả?”.
“Một bà mẹ trẻ đẻ con so, đẻ rớt trên xuồng, máu ra
nhiều nên mê man. Đến được đây th́ như chết rồi. May mà nhờ có anh ta.
May mà mẹ tṛn con vuông…”.
“Bổn phận của tôi phải làm thôi mà” – Vị bác sĩ tỏ
vẻ lúng túng khi được khen – “Từ nhỏ đến lớn ở Sài G̣n, lần đầu tôi
mới tận mắt thấy nước lên khủng khiếp thế này. Chỉ mới có ba ngày theo
đoàn mà ḿnh mẩy tôi ngứa ngáy không chịu được. Nhưng giờ th́ quen
rồi. H́nh như chân anh bị bong da. Nó có bị sao không, thủ trưởng? Anh
có cần tôi giúp ǵ không?”
“Cứ gọi tôi là Trung”.
“Dù ǵ th́ anh cũng không thể ngâm n ước
quá lâu đó!”.
“Quen rồi” – Vừa đáp, viên sĩ
quan vừa xoay m ́nh cho
những đốt xương sống kêu răng rắc – “Giờ mà có bà xă ở cạnh đấm bóp
th́ tuyệt vời. Ông chắc không biết bơi
hả, bác sĩ?”.
“Không” – Vị bác sĩ hấp háy
đôi mắt sau tr ̣ng kính
cận.
Đêm ở miền Tây gió thổi càng lúc càng mạnh. Chúng
rít u u qua những vườn cây. Chúng giật phần phật tấm bạt che hụ hợ
trên nóc lều. Chúng làm những con sóng thi nhau vỗ phầm phầm vào thân
đê khiến tôi có cảm giác như mặt đất đang rung lên bần bật. Theo thói
quen, tôi ngoái nh́n con đê đứng sừng sững, đen thủi đen thui dưới ánh
trăng thượng tuần. Giờ th́ nó giống nh ư
một con trăn đang nằm ngái ngủ để che chắn cho thị tứ.
“Chắc không sao đâu. Bữa nay
nước rút hơn hôm qua hai phân. Chỉ có điều đừng có gió mạnh” – Viên sĩ
quan liệng thêm một nhánh trâm bầu khô vào đống lửa – “Có g ́
th́ mấy ông thủ trước áo phao của ḿnh. Hai ông là khách của thị tứ
này nên dân xứ này không để mấy ông bị hề hấn ǵ đâu, nhất là cái ông
bác sĩ không biết bơi này. Ḱa Kim, ông để khoai khét hết trơn”.
Bới khoai ra từ đống than đỏ rực, tôi dùng cây vít
cho mỗi ng ười một củ.
“Quê anh ở đâu, thủ trưởng?” –
Vị bác sĩ nhai nhồm nhoàm v ́
đói.
“Đă nói tôi là Trung”.
“Ổng gốc ở đây nhưng giờ th́ sống ở quê vợ Cái M ơn”
– Tôi tiếp lời – “Gần hai mươi năm rồi tôi mới có dịp ăn khoai trừ bữa
như thế này”.
“Ở chỗ anh nước có ngập như
vầy không?”.
“Miễn rút ở đây là đến lượt ở
nhà bà x ă tôi chạy vắt gị
lên cổ. Kinh khủng nhất là gặp hai đợt nước rong trong tháng. Nước ở
đây tràn về, nước dưới biển
dâng lên. Ông bác sĩ chưa tới miệt đó lần nào sao?”.
Vị bác sĩ gật đầu: “Tỉnh Bến
Tre của anh như cái ruột thừa, nằm trẹo đường quá đi. Tôi có đến Mỹ
Tho, xuống Vĩnh Long rồi qua Cần Thơ, chứ chưa sang Bến Tre. Ái chà,
kiến lửa ở đâu quá trời không biết” – Vị bác sĩ nhảy nhổm lên, tay
phủi chân lia lịa. Một đàn kiến đông đến hàng ngàn con đang hùng hổ,
ngoằn ngoèo b ̣ tới chỗ mấy
cái vỏ khoai nằm lăn lóc. “Nó đói cả mấy tháng rồi c̣n ǵ” – Viên sĩ
quan chép miệng. Anh ta lục trong túi lấy ra một bịch nhỏ và liệng
sang chỗ vị bác sĩ: “Rắc nó lên th́ chúng chạy hết cho coi”.
Mùi tiêu xông lên hăng hắc khiến tôi bị dị ứng,
nhảy mũi mấy cái liền. Đàn kiến đang hung hăn tràn tới, nghe mùi tiêu
bất ngờ sựng lại rồi mạnh con nào con nấy tháo chạy. “Tôi hành nghề y
gần hai m ươi năm rồi mà
chưa biết trị kiến kiểu này” – Vị bác sĩ nói. “Vợ tôi dạy đó!” – Viên
sĩ quan tự hào. “Để tôi về chỉ lại cho bà nhà tôi chơi. Nhắc vụ vợ con
mới nhớ” – Vị bác sĩ chợt nháy mắt với viên sĩ quan – “Làm lính, đi
hoài vầy cái vụ đó sao, tiểu đoàn trưởng?”.
“Vụ g ́?”.
“Th́ đó…”.
Hiểu ra, viên sĩ quan c ười
khanh khách:
“Đi hoài, vả lại cũng lớn tuổi
rồi nên vụ đó thưa lắm, bả cũng không chấp nhứt làm g ́
miễn đừng này kia, kia nọ. Cho tôi điếu thuốc, Kim! Được cái bả thương
tôi lắm, mỗi lần về phép là bồi dưỡng đủ thứ, thích ăn ǵ có đó”.
Ánh trăng thượng tuần đă lên chênh chếch, nhô hẳn
khỏi bờ đê, rọi xuống thị tứ nhỏ thứ ánh sáng mập mờ, ma quái. Rặng
tràm sau ngôi cổ miếu đằng xa kia giờ ngă nghiêng theo làn gió giống y
nh ư những vũ nữ không xương
đang múa ẻo lả trên không trung. Đây đó, từ vài căn nhà lá xung quanh
hắt ra ánh đèn dầu leo lét. Thị tứ không điện đóm trông như một ốc đảo
hoang sơ giữa biển cả.
Rời khỏi căn lều d ă
chiến của bộ phận chỉ huy tiểu đoàn, tôi đi dài theo mặt đê, bỏ mặc
viên sĩ quan và vị bác sĩ đang hào hứng nói với nhau về kinh nghiệm
chăn gối của những đôi vợ chồng. Thỉnh thoảng tôi nghe viên sĩ quan
cười sang sảng. Theo chỗ tôi biết, đă hai ngày hai đêm rồi anh ta chưa
hề chợp mắt.
Mà ngủ làm sao được trong khi
cái cảm giác lo âu, phập phồng cứ thường trực trong l ̣ng.
Con lũ ngoài kia đang từng giờ, từng phút đe dọa nhấn ch́m cái thị tứ
nhỏ nhoi nơi miền biên giới này. Có thể chỉ cần chợp mắt một cái thôi,
nó sẽ tràn vào cuốn phăng bạn đi, d́m chết bạn khi bạn đang ngủ say
sưa và bạn cũng không kịp hiểu v́ sao bạn chết. Chẳng thà đối mặt với
kẻ thù bằng xương bằng thịt trước mặt th́ dễ, đằng này, con nước lớn
ngoài kia vừa là bạn của bạn ngày nào, giờ lại trở mặt với bạn bất cứ
lúc nào, th́ khó xử biết bao.
Trước một biển nước đục ngầu, thăm thẳm, con đê bao
ṿng quanh thị tứ mong manh như một sợi chỉ đang căng. Bên căn lều của
những người lính canh đê, tôi nghe tiếng ai xuống xề câu vọng cổ, buồn
buồn. Họ, những người lính, cũng như viên sĩ quan kia đă bao đêm rồi
mất ngủ. Tôi cứ đứng chôn chân như thế, bần thần nghe câu vọng cổ lan
lan trên mặt nước như muốn làm dịu đi sự thịnh nộ của những con sóng
hung hăn trong màn đêm.
Xen lẫn trong tiếng hát buồn của những người lính,
tiếng sóng vỗ ́ ầm, tiếng gió rít qua vườn cây là tiếng trống thùng
thùng đám ma vẳng ra từ trung tâm thị tứ. Tiếng trống ám ảnh không
nguôi mà cứ cách vài ngày tôi lại được nghe. Nó như tiếng gọi cho
những oan hồn chết trôi biết nơi bấu víu mà trở về với đồng loại. C̣n
đêm nay, tôi nghe trong tiếng trống h́nh như đọng lại tiếng nói thủ
thỉ của trẻ thơ. Hồi trưa, qua ống ḍm, viên tiểu đoàn phó chính trị
tên Vinh phát hiện một cánh tay tuyệt vọng cuối trời xa. Anh và đồng
đội phóng ca nô lao đi. Khi chiếc ca nô trở về, cùng những người lính
là h́nh ảnh một người đàn bà tiều tụy, ôm trong ḷng đứa con độ một
tuổi, mặt đă tím ngắt tự khi nào. Bà luôn miệng kêu gào: “C̣n hai con
tôi. C̣n hai con tôi!”. Viên tiểu đoàn phó chính trị nh́n tôi, lắc đầu
buồn bă.
Những người dân thị tứ tổ chức đám ma cho ba đứa
trẻ trong ánh đèn dầu leo lét của buổi hoàng hôn với những đám mây đen
vần vũ. Tổ chức đám ma cho một quan tài nhỏ, ba bài vị trắng tinh,
không một ḍng họ tên, không một ḍng quê quán bởi bà mẹ đă trở nên
điên loạn. Họ phải cắt cử ba thanh niên lực lưỡng mới ngăn được bà
vùng vẫy, đ̣i lao ra cánh đồng đầy chết chóc ngoài kia. Và lúc ấy, tôi
thấy viên sĩ quan chỉ huy tiểu đoàn khóc. Anh ta lén trốn mọi ng ười,
ra bụi chuối ngồi khóc ngon lành như một đứa trẻ.
Lúc tôi trở lại căn lều th ́
viên sĩ năy giờ nằm im mới ngồi bật dậy, dụi mắt:
“Ngồi th́ đỡ, nằm nghe sóng âm âm vào đất thấy mà
ghê. Mẹ họ, xin lỗi ông nhà báo và ông bác sĩ cho tôi ở ngoài quân đội
năm giây để chửi thề cho đă. Mẹ họ, ông trời không công bằng một chút
nào, làm đất đai thúi hết trơn. Mấy công sầu riêng của vợ chồng tôi ở
Cái Mơn chắc đợt này tiêu luôn. Mẹ họ, bữa nay phá lệ một cái coi, làm
một chút rượu coi sao. Đó, ông lấy dùm cái chai tṛn tṛn nhăn đỏ, có
chữ G̣ Đen, treo ṭn ten đó, Kim!”.
Viên sĩ quan hớp một ngụm, mồi là trái me xanh. Anh
ta khè khè vài cái ra chiều thích thú. Xong anh ta chuyền chai rượu
sang vị bác sĩ nhưng vị bác sĩ lắc đầu từ chối. C̣n tôi th́ được. Tôi
làm liền một lúc hai h ơi và
nghe thân thể ấm dần lên.
Hai người uống chưa hết một
phần ba chai, tôi đ ă bắt
đầu ngấm rượu. Mắt tôi như díp lại, đầu óc ch́m vào cơi mơ màng. Tôi
thấy người ḿnh như xoay tṛn trong không trung, có lúc lên cao, rồi
có lúc rơi vùn vụt xuống một hố đen ng̣m làm tôi thót cả ruột gan. Rồi
cũng có lúc tôi thấy ḿnh đang lang thang nơi đường phố Sài G̣n cùng
những cái nhồi lắc của sóng biển. Tôi thấy vị bác sĩ đứng đằng xa đang
mỉm cười với tôi. Rồi có ai đó đắp vật ǵ vào người tôi. Nó bốc ra mùi
chua loét. Tôi t́m cách đẩy nó ra nhưng không được.
Có chuyện này, thưa các bạn, tôi không c̣n có cơ
hội nào để biết được nó là câu chuyện thực hay chỉ là câu chuyện xảy
ra trong giấc mơ của tôi bởi lẽ hai người bạn đáng kính của tôi trong
đêm ấy không c̣n nữa trên cơi đời này. Viên sĩ quan và vị bác sĩ đă
chết trong lần vỡ đê lúc hai giờ sáng khi họ cùng những người dân thị
tứ ào ra để chống đỡ luồng nước hung hăn tràn vào từ phía đê tây.
Giọng lạ: - Cả một đàn trâu à? Tôi không tin!
Giọng quen: - Tôi th́ tin. Tôi không bao giờ ăn
thịt trâu dù anh nói nó bổ đến cỡ nào. Cả ḍng họ tôi cũng như vậy.
Mới năm, sáu tuổi tôi đă nghe câu chuyện ấy. Cố tôi kể cho nội tôi
nghe. Nội tôi truyền lại cho ba tôi. Ba tôi dặn ḍ tôi. Tôi cũng có
nhắc thằng con lên bảy của ḿnh.
Giọng lạ: - Kêu ổng dậy nghe, về viết truyện coi bộ
được đó.
Giọng trong tiềm thức tôi: - Th́ tôi đang ngồi sờ
sờ cùng mấy ông đây mà. Tôi có ngủ đâu.
Giọng quen: - Thôi, để ổng ngủ. Tối qua ở đại đội 2
ổng đâu có chợp mắt (Tôi căi: Có ngủ đâu, tôi c̣n thức). Nè, bác sĩ
lấy thêm tiêu kẻo kiến chạy nước chiếm chỗ của ông bây giờ. Tôi nói
đến đâu rồi hả? À, chuyện đàn trâu. Hồi xưa xửa, ông sơ tôi dắt díu
tộc họ từ miền Trung vào xứ này lập nghiệp. Mới đầu, họ chỉ đem theo
vài mươi con nghé làm giống nhưng đến đời ông cố tôi đă có đến hàng
trăm con. Tộc họ của chúng tôi nghèo lắm. Vào sau nên phải dạt đến
khai khẩn đất tận miền biên giới, ven sông Tiền. Chúng tôi ở trên một
g̣ đất tạm gọi là cao nhất so với những đồng trũng xung quanh. Ê, mầy
đó hả Kha?
Một giọng lạ vang lên rất xa: - Dạ, thủ tr ưởng!
Giọng quen: - Nghe mùi thuốc
Mỏ Cày nồng nặc tao biết chỉ có mầy. Giờ nầy không lo ngủ dưỡng sức c ̣n
đi đâu lung tung đó?
Tiếng đáp lại: - Tụi em đi bắt chuột về bồi dưỡng.
Ăn ḿ gói không, nóng quá!
Giọng quen: - Thiệt t́nh. Nè, nhớ để dành tao vài
con sáng mai nướng đăi khách Sài G̣n chơi. Giờ th́ tiếp hén, bác sĩ?
(Có tiếng ho một tràng dài như người mắc bệnh ho gà). Đến đời ông cố,
chưa có ông nội tôi, nước từ đâu tràn về, nghe nói nó chảy như thác và
có chỗ ngập cả mười thước. Có cả sóng thần nữa. May mà hồi mới vô ông
sơ tôi đă pḥng xa, cho đắp đê ṿng xóm, cao và vững như một tường
thành. Ư ban đầu là chỉ pḥng bọn giặc cỏ từ biên giới tràn sang thôi.
Cả mấy trăm người trong tộc họ tôi đắp nó gần mười năm trời mới tạm
gọi là ổn. Vậy mà bức tường thành không chịu nổi sức nước năm đó. Đâu
như đầu thế kỷ trước. Sức con người ngày xưa ghê thiệt. Vậy mới đúng
là con người chứ. Thoạt đầu chỉ là cái lỗ mọi thôi, không ai để ư;
nhưng chưa tàn một phần ba cây nhang th́ con lũ đă phá sụp bức tường
thành chừng sáu, bảy tầm đất. Trong phút chốc, cả xóm gần như ch́m
trong nước, nếu không có cách ǵ cứu văn th́ cả tộc họ tôi đều phải đi
chầu Hà Bá. Th́nh ĺnh, cố tôi nghe tiếng ầm ầm như động đất. Từ phía
g̣ cao nhất xóm dùng để thả trâu, cả một đàn trâu ào ạt phóng tới. Con
lớn có, con nhỏ có, dẫn đầu là con Đực đầu đàn. Con Đực chỉ kịp ngoái
nh́n cố tôi một lần rồi lao vào giữa ḍng lũ đang cuồn cuộn chảy. Con
Đực đó là bạn quấn quít từ nhỏ với cố tôi trên suốt dọc đường di cư từ
ngoải vào trong đây. Con Đực trụ bốn chân xuống bùn, đầu chúi sát
xuống mặt đất, cố giữ cho ḍng nước không hất được nó về phía sau. Cả
đàn trâu mấy trăm con dàn hàng ngang tiến tới, đứng y như tư thế của
con Đực đầu đàn. Ông sẽ cho là chuyện hoang đường nhưng thật sự nó
diễn ra như vậy. Đàn trâu là bạn trên đồng với tộc họ tôi đă bao đời
đều chết đứng thê thảm như thế. Trước cảnh ấy mọi người đều ngẩn cả
người, ngơ ngác nh́n nhau.
Bị sức cản, nước chảy chậm hẳn đi. Cố tôi vội la:
“Lấy rơm, lấy rơm!”. Bấy giờ mọi người mới sực tỉnh, túa ra. Người th́
ôm những bó rơm bện sẵn quăng ào ào trước mũi đàn trâu. Người th́
chuyền đất quăng vào khoảng trống dưới bụng trâu. Vừa chặn nước bằng
rơm phía trước, vừa chèn đất phía sau, cho đến lúc bức tường thành
được hàn kín như cũ. Dĩ nhiên là chôn đàn trâu cả trăm con trong đó.
Thoát chết mà không ai vui, ai cũng buồn, nhất là mấy bà thấy mấy con
nghé con vừa ra đời được một, hai ngày đứng e e gọi mẹ th́ mấy bà cứ
khóc hoài. Trâu là con vật linh thiêng ông à. Chúng biết để nước tràn
vào ngập cả xóm th́ tất cả đều chết nên chúng nhận cái chết về ḿnh
thay cho con người. Cuộc đời của những con vật sống có nghĩa là như
vậy đó, bác sĩ Minh. Cái ngày cố tôi lập đền thờ Thần Ngưu, ổng đă thề
rằng, người trong họ chúng tôi không bao giờ được ăn thịt trâu, nếu ai
căi th́ đă xem như tự đổi sang họ khác. Tới đời tôi c̣n giữ được ước
nguyện của người xưa nhưng không biết đời sau sao đây? Ông nằm nhắm
mắt mà ngủ hay c̣n thức đó, bác sĩ? Thức à. Tối mai nếu ông c̣n ở lại
tôi kể cho ông nghe một chuyện nữa của ông bà tôi. Giờ th́ tôi phải đi
một ṿng đê coi n ước lên
xuống cỡ nào.
Mùa lũ đồng bằng Cửu Long,
2000
(trích trong tập
truyện "Người leo dừa" của Vũ Hồng) |