MƯA ĐI QUA ĐỒNG NĂN
truyện ngắn

Email: vuhongbentre@gmail.com

Về trang chủ >>

Cứ vào lúc sẫm tối, ông Bảy Triết lại lủi thủi đi về phía chân đồng với cây dá trên vai. Cả một vùng cỏ năn nhạt nḥa dưới ánh sao trời.

Xóm tôi chỉ có 9 nhà. Đó là những người đầu tiên trở về vùng đất nhiễm phèn này sau ngày giải phóng miền Nam. Tôi nhớ mang máng đâu chừng giữa năm 78, hay là cuối ǵ đó. Đêm đêm, nh́n qua ô cửa nhỏ, tôi thấy thú vị hơn những ngày tản cư ở tỉnh lỵ Kiến Ḥa, là được chiêm ngưỡng bầy đom đóm lập ḷe trên những cây bần dọc triền sông Ba Lai. Nhưng rồi chán cũng nhanh, nhanh lắm. Tuổi trẻ chóng chán sau giây phút choáng ngợp. Ban ngày, nắng rơi chan chát như đổ lửa, như muốn hút hết nước trên đồng, như muốn nổ tung cả mắt. Xa tít tắp mới có cây mù u đứng trơ vơ, buồn bă. Mẹ tôi nói: “Giặc đă rải chất độc xuống đây”. “Chi vậy?” - Tôi hỏi. “Chúng tạo vành đai trắng cho căn cứ B́nh Đức”. “Vành đai trắng là ǵ?”. Mẹ tôi có vẻ bực ḿnh: “Lớn lên sẽ biết”. Chị tôi đế thêm: “Đồ ngu!”.

Người lớn hay hẹn cho trẻ nhỏ bốn chữ lớn lên sẽ biết. Năm đó, tôi học lớp 7. Tuổi của lớp 7 lúc ấy ít hiểu biết hơn tuổi của lớp 7 bây giờ. Nhưng máy bay, đạn pháo th́ tôi thấy nhiều hơn, nhiều đến nỗi mỗi khi nghe tiếng pháo rít qua mái nhà và nổ phụp đâu đó, tôi vẫn b́nh thản như nghe một bản nhạc êm đềm từ Radio.

Mỗi khi tan học, cơm nước xong là tôi tót ngay đến nhà ông Bảy. Chị tôi th́ thào, vẻ bí mật: “Ông Bảy điên, đừng sang!”. Mẹ tôi mỉm cười độ lượng: “Điên nhưng hiền”. “Ổng chém thằng Tư có ngày” - Chị tôi gắt um lên. “Tao có thấy ổng giết một con gà hay con vịt ǵ đâu”. Chờ cho mọi người không để ư, tôi băng qua cánh đồng năn để đến căn cḥi vách đất ven sông.

Ông Bảy không có tên. Ngay cả cái thứ Bảy cũng do bà bán xôi ở chợ xă đặt cho. “Hai, ba, bốn, năm, sáu, bảy... anh thích thứ nào?” - Bà hỏi lớn khi cho ông gói xôi. Ông cười hề hề: “Bảy”. Mọi người liền nhao nhao: “Anh Bảy Bắc kỳ! Anh Bảy Bắc kỳ!”. Hai Tập Kết giữ chân thư kư ủy ban, ngồi uống cà phê gần đó rầy: “Chọc tầm bậy tầm bạ. Nói vậy người ta sẽ cho quê ḿnh phân biệt Bắc - Nam”. Ai đó đỡ lời: “Vậy th́ gọi là Bảy Triết Gia Đường Phố đi!”. “Là sao?” - Có tiếng người thắc mắc. “Tôi thấy ở tỉnh lỵ người ta gọi mấy người bị “chạm dây” đi lang thang như vậy”. “Nghe cũng hay!” - Hai Tập Kết vỗ tay tán thưởng. Và cái tên Bảy Triết Gia Đường Phố đeo theo ông Bảy từ đó. Được vài tháng, h́nh như gọi một cái tên dài cũng mệt cái miệng cho nên cuối cùng chỉ gọi tắt là Bảy Triết.

Ông Bảy Triết sống trong một căn nhà ven sông, cạnh cây trâm có trái chín như màu mực. Nói là nhà chứ thực ra nó nhỏ như tổ chim, mái lá, vách đất, có những chỗ bị nước mưa làm bong ra, ḷi loe hoe mấy cọng rơm. Ông thường bận chiếc áo bộ đội đă bạc màu, đầu chít khăn rằn, dưới th́ cái quần đùi, phơi đôi chân vàng ệch v́ phèn, vàng như nắng của buổi hoàng hôn.

Nước phèn trên cánh đồng năn trong vắt, nh́n rơ đàn cá bơi lội tung tăng. Một vài con cá bị chất độc làm cho biến dạng, chỉ có nửa thân trên mà vẫn biết đớp móng, vẫn biết đón mặt trời lên. Mỗi khi bắt được những con cá ấy đem về cho ông, chẳng hiểu sao ông lại giận tôi đúng một tuần, không thèm giáp mặt, cũng không nở lấy một nụ cười.

“Thằng Tư theo chú Bảy vớt cá lia thia suốt, bỏ cả học hành, người đen ngợm, lớn lên chỉ có nước chăn trâu” - Chị tôi càu nhàu.

“Đang Hè mà” - Mẹ tôi nhỏ nhẻ - “Vả lại cũng cho nó quen với đồng đất một chút. Cha mày không c̣n. Hai anh mày th́ nằm xuống ở Ba Chúc trong lần đánh tụi Pôn - Pốt. Cũng phải có người phụ việc ruộng nương chứ. Tao c̣n có một tay th́ làm cũng cầm chừng thôi”.

Mủi ḷng, chị tôi ôm mẹ, khóc ṛng. Xin nói thêm, cha tôi mất hồi Tết Mậu Thân, lúc ông dẫn một cánh quân tiến vào thị xă. Mẹ tôi cũng phải cưa cánh tay v́ bị thương sau cái đêm kinh hoàng đó. Thỉnh thoảng, gia đ́nh tôi nhờ ông Bảy sang phụ cuốc đất để trồng ḿ, trồng khóm. Đổi lại ông chỉ lấy số gạo vừa đủ ăn, có cho thêm nải chuối ông cũng dứt khoát không nhận. Không nhận với nụ cười muôn thuở.

Có một lần theo ông đi hái bần, tôi đánh bạo hỏi: “Quê chú Bảy ở đâu ta?”. Ông chợt dừng lại, nh́n tôi với ánh mắt xa xăm; rồi lẳng lặng, ông leo lên đọt cây, liệng xuống cho tôi những trái bần mơn mởn. “Coi chừng ong!” - Tôi la lên. Chỉ nghe ùm một tiếng. Lúc lâu sau mới thấy ông từ dưới sông trồi lên, mỉm cười. Cười trên mặt nước Ba Lai đục ngầu. Tôi trở nên thích ông từ cái mỉm cười hồn nhiên đó.

Mùa mưa đến, đến bằng màn trắng đục phía Tây Nam. Nó đi chậm răi qua vườn dừa, qua cánh đồng năn như một cô gái làm duyên, đỏng đảnh. Thế rồi nó đổ ụp xuống, rào rào trên mái lá lúc nào tôi cũng chẳng hay. Cả vùng lịm đi trong mưa và tôi có cảm giác như ḿnh đang trôi vào một cơi nào đó thật mơ hồ.

Đằng sau lưng, đột nhiên ông Bảy ư ử hát:

Hát xong, ông nhảy cẫng lên như một đứa trẻ. Tôi ph́ cười. Lần đầu tiên tôi nghe ông hát. Chẳng lẽ mưa xuống đă làm dịu đi sự ngớ ngẩn của ông? Thấy ông có vẻ vui, tôi hỏi: “Chú có con không?”. Ông lắc đầu. Rồi ông nói cái ǵ đó về làng quê. Tôi đoán là quê ông ở chỗ có sông, có núi, có những người đàn bà ăn mặc sặc sỡ mỗi khi đến phiên chợ. Vậy thôi. Tôi chưa bao giờ thấy núi nên chỉ ừ hử cho qua. Đột ngột, ông nói: “Vơ Ṭng qua Cảnh Dương Cang một ḿnh”. “Vơ Ṭng nào?”. “Chết rồi! Chết hết rồi! 108 người”. Và ông ôm mặt khóc nức nở. Tôi chỉ biết an ủi ông bằng cách chùi vệt bùn khô bám trên vai áo bạc màu của ông.

“Vơ Ṭng là ai hở mẹ?” - Tôi đem điều thắc mắc về hỏi mẹ. Bà đáp: “Một nhân vật trong Thủy Hử”. “Thủy Hử là cái ǵ?”. “Là truyện”. Ngày ấy chữ truyện đối với tôi giống như một cái ǵ thiêng liêng, giống như Tiên, như Phật vậy. Th́ ra ông Bảy cũng là người học cao, hiểu rộng. Chỉ phiền cái là ông điên, điên tự bao giờ không ai rơ. Ngay cái ngày ông đến cánh đồng hoang này để định cư cũng không ai rơ. Chỉ nghe đồn phong phanh là ông bị chế độ của ông Thiệu giam ở Phú Quốc. Xóm 9 nhà chấp nhận ông như chấp nhận một đồng loại.

Đường đất sau một đêm mưa nhớp nháp śnh lầy. Đồng cỏ như hiu quạnh hẳn đi. Vẳng từ đâu đó, tiếng con chim cu gù, man mác.

Tôi với lấy cái nơm. Chị tôi liền cất tiếng: “Lại đi chơi nữa!”. “Đi kiếm đồ ăn mà!” - Vừa đáp tôi vừa lao đi sợ mẹ ngăn cản v́ ngại tôi gặp rắn. Tôi tạt qua nhà ông Bảy để mượn cái hom giỏ. Bên trong vẳng ra tiếng rên của người bệnh.

Ông nằm đó, mặt tái xanh. Cái dá dựng một bên c̣n dính đầy bùn. Nghe tiếng động, ông hé mắt nh́n vu vơ, mệt mỏi, hơi thở kḥ khè như người đang lên cơn hen suyễn. Tôi biết ông không c̣n đủ sức mỉm cười với tôi là có chuyện lớn. Tôi lao ra sân, hét lên cầu cứu. Lập tức, mọi người ở xóm 9 nhà đổ xô tới. “Sao vậy?” - Họ hỏi rối rít khiến tôi líu cả lưỡi. Họ ùa vào nhà. Người xoa bóp dấm dọc theo sống lưng ông. Người cạy miệng đổ nước gừng vào. Chưa đầy 15 phút sau, ông đă ngồi dậy với nụ cười ngơ ngác, có lẽ ông tự hỏi v́ sao nhà ḿnh hôm nay có quá nhiều người như vậy. Bà Sáu Ḷng Tong nói ông bị cảm lạnh, chắc là do dầm mưa. Ông cúi đầu lí nhí: “Cám ơn!” Lần đầu được một người điên nói lời cám ơn, ai nấy đều hể hả và rơm rớm nước mắt v́ cảm động.

Biết chuyện, mẹ tôi trừng mắt: “Con đừng lẩn quẩn đến chỗ đó!”. “Có sao đâu?”. “Chỗ đó tao nghe bà Sáu nói hồi trước đụng trận nhiều lắm”. “Ăn thua ǵ tới ḿnh?”. “Người chết vô số. Bà Sáu c̣n kể đêm đêm nghe văng vẳng tiếng khóc than ở đó. Ma quỷ nó biết mặt con, biết tên con, nó bắt bỏ vào giữa bụi tre cho ăn đất sét”. Tôi rùng ḿnh, hoảng sợ. Thế là chiều chiều tôi chỉ c̣n biết ngồi nh́n những thân dừa ốm quắt queo, lỗ chỗ vết đạn đang ngả nghiêng theo gió, nơi mà ngày trước bà Sáu Ḷng Tong nói là có một tiểu đoàn lính Bắc Việt đụng với lính Sư đoàn 7 của ông Thiệu. Thế nào là Bắc Việt, thế nào là Sư đoàn 7, tôi nghe và để bụng chứ tôi không dám hỏi tới v́ ngỡ hỏi tới th́ ma quỷ sẽ bắt ḿnh thật. Nửa tháng trời tôi chẳng hề bén mảng đến cánh đồng năn để bắt cá lia thia và lượm trứng cút hoang. Chị tôi c̣n hù thêm: “Tuần rồi ở xóm Bờ Tre, anh Hai Chi vướng phải M.79, cưa đôi chân đến háng”.

Một hôm, mẹ tôi hỏi: “Sang thăm thấy chú Bảy đỡ chưa, Liên?”. Chị tôi đáp: “Ổng như con trâu nước”. Rồi chị nói thêm: “Con nghe ổng hát. Cái ǵ mà trời mưa lâm râm; cây trâm có trái...”. “Em biết rồi” - Tôi xen vào và đọc hết một mạch. Chị tôi cười khùng khục: “Thằng này cũng bày đặt thuộc thơ”.

Ba tháng trôi qua thật nhanh nhưng kư ức về những ngày ấy không bao giờ lạt phai trong tôi. Lên lớp 8, chuyển trường mới, đi về khoảng 7 cây số. Thời gian tôi gặp ông Bảy Triết Gia Đường Phố thưa thớt dần. Thỉnh thoảng, đi ngược chiều nhau trên con đường làng, ông chỉ nh́n tôi, rồi cười và lại cặm cụi bước thấp bước cao, tay cầm cọng cỏ tranh phất qua phất lại như một nhạc trưởng lành nghề. Cũng vẫn cái đầu trần chít khăn rằn, cũng cái quần đùi nhăn nhúm và đôi chân mốc thếch v́ phèn, như thể nắng, gió, mưa của vùng đồng bằng này không hề hấn ǵ đến ông.

Năm sau, nhà nước hạn chế dùng dầu lửa. Vả lại cũng chẳng ai đủ tiền để mua v́ trước mắt phải chạy gạo hàng bữa. Riết rồi gạo cũng đâm ra khan hiếm bởi nạn rầy nâu. Không riêng ǵ xă tôi, tỉnh tôi mà cả đồng bằng sông Cửu Long đều như vậy. Người ta ào ào trồng cao lương. Ngày ăn cao lương trộn khoai ḿ, đêm thắp ngọn đèn mù u nhợt nhạt như xác người chết. Ấy thế mà mọi người đều không ca thán, mọi người vẫn đều đặn đến chợ mỗi sáng, đến để ngắm mấy cái cửa hàng lương thực trống huơ trống hoác, mạng nhện giăng đầy, rồi về. H́nh như tôi nghe nói có chiến tranh nổ ra ở đâu đó.

Một đêm cuối tháng Mười, khi những lát mù u cuối cùng đă cháy gần hết, mẹ tôi bảo: “Sang nhà chú Bảy xin đỡ vài trái, Tư!”. “Con sợ ma!”. “Ma cỏ ǵ. Đây đến đó chỉ có một khoảng ruộng. Trong nhà chỉ có mày là đàn ông”. Tự ái, cực chẳng đă tôi phải đi, vừa đi vừa bắt ấn tư. Đêm hắt xuống đồng năn những v́ sao lạc loài.

“Có nhà không, chú Bảy?” - Tôi hỏi lớn khi vừa bước vào nhà. Đập vào mắt tôi là cảnh ông Bảy đang lúi húi mở dây cột bao, thứ bao đựng lúa. Cạnh đó là mấy cây nhang cháy lập ḷe. Thứ khói nhang ḥa với khói mù u khiến tôi nôn nao cả ruột gan. “Làm ǵ đó, chú Bảy?”. Ông quay lại nh́n tôi, ánh mắt đỏ hoe: “Cậu về đó hở Kiên?”. “Kiên nào? Con đây! Con là thằng Tư con Hai Sa đây!”. “Tớ có lỗi với các cậu!” . Ông khóc nấc lên, cả thân thể như muốn đổ ụp xuống. “Tư đây!” - Tôi vội chồm tới níu ông lại. “Tụi mày chịu khó ngủ chung nghe. Giải phóng rồi tao sẽ về t́m” - Ông nói với giọng mơ màng. Rồi ông hát khe khẽ. Tôi chợt thấy ái ngại cho một ông già đang lên cơn lú lẫn.

“Để con phụ cho!” - Tôi hăm hở cầm dây đèn mù u và vạch rộng miệng bao. Bên trong, những mẩu xương và mấy cái xương sọ đen xỉn với hai hố mắt nh́n tôi đăm đắm.